“Den achthonderd” of hoe de geest uit de fles ontsnapte…

In 2003 werd in het kader van de activiteiten rond 800-jaar parochie Walem een tentoonstelling georganiseerd: het was een overzicht van foto’s, materiaal, aandenkens, getuigenissen, die zorgvuldig gerangschikt werden in twee lokaties en meerdere lokalen.

De voorbereiding van de tentoonstelling startte heel voorzichtig met een zoektocht naar materiaal. Maar eens de geest uit de fles ontsnapt was, werden meerdere personen aangestoken en alles kwam in een stroomversnelling terecht. Haast koortsachtig werd gezocht: op zolders werden beeldjes gevonden, in metalen doosjes, diep in schuiven, werden oude foto’s teruggevonden, fotoboeken die jaren ongeopend bleven werden van boekenplanken genomen. Eén van de spannendste zaken was het fotofilmpje dat tientallen jaren onontwikkeld was gebleven.

De tentoonstelling werd uitgebouwd door mensen met een Walems verleden, gedreven door de koestering van hun jeugdherinneringen, legden ze zorgzaam hart en ziel in de opbouw van de tentoonstelling.

De tentoonstelling werd een succes: van heinde en verre kwamen de uitgezwermde zonen en dochters van Walem en de Walemnaars zelf kijken… en ze kwámen niet alleen, ze kwámen terug, sommigen zelfs meerdere malen omdat ze niet alles hadden gezien. Het was een ideale plaats om herinneringen op te halen en oude bekenden te ontmoeten, tot grote voldoening van de tentoonstellingbouwers.

De afbraak was een moeilijk moment, als een kater na een groot feest. En bovendien was er al dat materiaal, moest dit in een grote koffer om binnen 100 jaar terug boven gehaald te worden of ... zouden er andere dingen mee kunnen gebeuren.

En zo onstond de heemkundige kring Dr. Croquet.

hum …Heemkunde ?

Heemkunde is de “studie van het heem”. “Heem” is een oude term voor  huis of thuis. In de jeugdbeweging wordt het begrip gebruikt om het lokaal aan te duiden waarin men thuis is.

Het Nederlandse woord heeft echter dezelfde oorsprong als het Duitse woord “heimat”, dit woord heeft geen echte verklaring doch je kan het best omschrijven met alles wat te maken heeft met je huis, je thuis, je straat, je familie, je omgeving je dorp, je voorouders……….. .

Heemkunde is dus de studie van alle informatie omtrent het verleden van een bepaalde plaats. Het doel is bijgevolg het opslagen en catalogeren van dergelijke informatie, maar in de eerste plaats die informatie delen met anderen via alle mogelijke kanalen: tijdschriften, boeken, internet, uitstappen, thema-avonden.

… en wie is Dr. Croquet?

August (Augustinus Henricus Laurentinus) Croquet werd op 19 december 1810 in Brussel geboren. Volgens bepaalde bronnen kwamen zijn ouders uit Wallonië, hoewel recent onderzoek mogelijk in een andere richting wijst. Reeds zeer vroeg betoonde hij interesse voor geneeskunde, dus trok hij in 1827 naar Leuven om geneeskunde te gaan studeren. In Leuven concentreerde hij zich niet alleen op het studeren, want hij trouwt er ook met Joanna Corsouls. Zijn kinderen werden in Leuven geboren, en hij studeert er af in 1835.

In zijn studententijd kwam hij in contact met Edward De Knijff. De Knijff was de eigenaar van het kasteel dat zich in het domein van de voormalige abdij van Roosendael bevond. In Roosendael was er geen abdij meer sinds de Franse Revolutie, de gebouwen werden wel als kasteel voor gegoede burgers gebruikt.

De Knijff lokte hem naar Walem. Dat was toen een dorpje van 700 inwoners waar nog nooit een dokter was geweest. Toen in die tijd had een dokter niet zo veel werk, de antibiotica was nog niet uitgevonden en de meeste mensen  waren niet zo snel ziek en hadden hun eigen  grootmoeders-middeltjes om te genezen. De dokter moest dus wel wat vrije tijd hebben overgehad, en die wist hij zonder probleem in te vullen.

Dr. Croquet woonde in het dorp. Tot 1860 huurde hij een historische woning aan de brug van Walem, die “De Vergulden Bargie” noemde. In de gevel van de woning deed hij enkele kanonballen in metselen, die dateerden van 1794 , uit een gevecht tussen de Engelsen en de Fransen. Nadien bouwde hij op de plaats van het oude “pannenhuis” een nieuwe woning dat hij Bethleëm noemde, en wat vandaag het notarishuis is.

De dokter werd verkozen tot lid van de gemeenteraad in 1839, en in 1845 wordt hij benoemd tot gemeentesecretaris en ambtenaar van de burgerlijke stand. Hij verkreeg het oude wapen van de “Vrijheid Walem” terug.

De dokter gooide zich ook in het verenigingsleven in Walem: hij richtte de aloude St. Sebastiaans-gilde –een boogschuttersvereniging- opnieuw op en verkreeg van hogerhand dat er opnieuw een jaarmarkt in Walem mocht georganiseerd worden. Deze jaarmarkt is slechts een twintigtal jaar geleden verdwenen.

Wie zich als boogschutter niet kon waarmaken, vond misschien zijn gading in de vereniging Terpsichore die zich richtte naar voordracht en zang. Van deze vereniging was Croquet de stichter. Lukte het ook niet echt met woorden en gezang, dan kon de Walemse inwoner het proberen met muziekinstrumenten, want ook de fanfare Concordia werd door Croquet opgericht.

Hoewel waarschijnlijk vermoeid van de gemeentepolitiek, het boogschieten, zingen, voordragen, musiceren, was zijn geliefkoosd tijdverdrijf, het lezen en ordenen van de oude archieven van Walem, die zich op de de zolder van het gemeentehuis bevonden. Zo ordende hij niet alleen het archief van Walem, maar ook dat van de Polder, het kerkarchief en Battenbroek.

Zijn capaciteiten moeten ter ore zijn gekomen van hogere instanties, want hij kreeg van de minister van Binnenlandse Zaken de opdracht om ook de archieven van Duffel, St. Katelijne Waver en Lier te archiveren. Al dit werk resulteerde uiteindelijk in een lijvig boek dat hij schreef over de geschiedenis van Duffel, Walem en St-Katelijne Waver. Het werd nooit uitgegeven (waarschijnlijk omdat er te weinig inschrijvers waren), en het is alleen bewaard als een handschrift in de koninklijke bibliotheek in Brussel. Samen met zijn zoon Leopold heeft hij ook stambomen van voorname families opgemaakt.

Toen zijn echtgenote in 1874 door een beroerte werd getroffen, werd het voor hem zeer moeilijk. Hij leed zelf aan een hartziekte waaraan hij in 1875 (op 65-jarige leeftijd) bezweek. Hij werd begraven op het kerkhof van Walem. De grafzerk is een sober monument dat op 28 september 1914 vernield werd door Duitse granaten.

Door de heemkundige kring te noemen naar Dr Croquet, willen we een eerbetoon brengen aan de duizendpoot die de basis heeft gelegd voor iedere verdere studie van het verleden van Walem.